De bp Ultimate Baja Portalegre 500 beleeft van donderdag 15 tot en met zaterdag 17 oktober haar veertigste editie. De klassieker in het Alto Alentejo, in 1987 de allereerste offroadwedstrijd die in Portugal werd georganiseerd, telt mee als zesde ronde van de FIA World Baja Cup en als zevende en voorlaatste ronde van de FIA European Baja Cup. Daarnaast staat er veel op het spel in de Portugese kampioenschappen voor auto’s, SSV’s, motoren en quads, die eind november in Lagos worden afgesloten. Organisator Automóvel Club de Portugal (ACP) telt 441 inschrijvingen over alle categorieën, het grootste deelnemersveld in twintig jaar.
Opvallend is wie er níet is. De nummers één en twee van de World Baja Cup, Saood Variawa en Mansour Al-Helai, slaan Portugal over, net als de twee koplopers in de European Baja Cup. Dat maakt de baja tot een kans voor de achtervolgers, onder wie Mitchel van den Brink en Bart van Heun. Het Nederlandse duo leidt het Challenger-klassement van de World Baja Cup met twee punten voorsprong en is in Portalegre de enige Challenger-bemanning die voor wereldbekerpunten rijdt. Erik van Loon en Wouter Rosegaar maken hun debuut in Portalegre, terwijl Ronald van Loon met Erik Lemmen en Bert Mourik met Evert Boersma de Nederlandse inbreng op de FIA-lijst completeren.
Veertig edities, grootste veld in twintig jaar
De motoren vormen met 115 inschrijvingen opnieuw de grootste categorie, gevolgd door de SSV’s met 85. Bij de auto’s staan 65 bemanningen op de FIA-lijst en nog eens 36 in de nationale FPAK-wedstrijd. Verder rijden 42 quads mee en 42 deelnemers in de klassen Promoção en Hobby. In de Mini Baja komen daarnaast 55 rijders van acht tot en met zestien jaar in actie.
Wedstrijdleider Orlando Romana ziet in die aantallen een bevestiging van de status van het evenement in Portugal en daarbuiten. Volgens hem waren er sinds de twintigste editie niet meer zoveel deelnemers. De baja is in zijn woorden uitgegroeid tot “een referentie binnen de discipline”.
Het jubileum krijgt ook buiten de proeven aandacht. In het servicepark staat een tentoonstelling over de geschiedenis van de wedstrijd met een aantal iconische voertuigen, en er zijn aparte competities voor klassieke auto’s en motoren. De eerste editie werd in april 1987 verreden onder de naam Rali Maratona de Portalegre. Initiatiefnemer José Megre liet zich inspireren door zijn eigen deelnames aan de Parijs-Dakar en zette de wedstrijd op met zijn vriend en navigator Pedro Vilas Boas. In 1989 werd het deelnemersrecord gevestigd met 219 auto’s en 232 motoren. De enige Nederlandse autowinnaar is Bernhard ten Brinke, die in 2020 met de Belg Tom Colsoul een door regen ingekorte editie won.
World Baja Cup: koplopers blijven thuis
Van de 65 FIA-bemanningen rijden er 17 in de Ultimate-klasse, 25 in Challenger, 19 in SSV en vier in Stock. Slechts twaalf daarvan zijn ingeschreven voor de World Baja Cup en elf voor de European Baja Cup. Het overgrote deel van het veld rijdt dus primair voor het Portugese kampioenschap, een patroon dat zich in Portalegre al meerdere jaren aftekent.
In het algemene rijdersklassement van de World Baja Cup gaat Variawa (Toyota Gazoo Racing) aan kop met 232 punten uit vier wedstrijden. Hij won in Jordanië, maar ontbreekt nu. Dat geldt ook voor nummer twee, Al-Helai (212 punten), die met zijn R-X Sport Can-Am de SSV-klasse leidt. Daardoor ligt de weg open voor Dania Akeel, die met 210 punten derde staat en in Portugal als eerste van start gaat. De Saudische voormalige Middle East Baja-kampioen rijdt met Sébastien Delaunay in een Toyota Hilux Evo van Overdrive Racing. Achter haar staat Van den Brink met 207 punten op de vierde plaats, met Hamed Al-Wahaibi (205 punten) daar direct achter. De Omaanse Challenger-rijder herstelt van een blessure en hoopt in de laatste twee ronden terug te keren. Rekenkundig heeft Akeel 23 punten nodig om Variawa te passeren, Van den Brink 26.
In de Ultimate-klasse krijgt Akeel concurrentie van vader en dochter Lionel en Lucie Baud in een X-Raid Mini John Cooper Works Rally met benzinemotor, van Francisco Barreto en Paulo Fiúza, winnaars van de Italian Baja, en van Khalid Al-Jafla met navigator Andrei Rudnitski. De grootste favoriet voor de dagzege is João Ferreira. De Portugees won met Filipe Palmeiro in september de wereldbekerronde in Aragón en schreef de Baja Portalegre al drie keer op zijn naam, het laatst vorig jaar, toen hij de proloog en alle drie de klassementsproeven won.
In de SSV-klasse kan de Noorse Hedda Hosås, leider bij de junioren, met navigator Pol Tibau punten goedmaken op de afwezige Al-Helai. Ook Tomasz Białkowski (Polaris) en Erik van Loon rijden voor wereldbekerpunten. In de Stock-klasse leidt Al-Mashna Al-Shammari (186 punten) met zestien punten voorsprong op Majed Al-Thunayyan. Fernando Barreiros, die twee van de laatste drie ronden won, volgt op 52 punten. Alle drie staan aan de start.
European Baja Cup: titelstrijd zonder de leiders
Ook in de European Baja Cup ontbreken de twee koplopers. De Litouwers Benediktas Vanagas en Aisvydas Paliukenas (Gurtam Toyota Gazoo Racing Baltics) hebben 22 punten voorsprong op de Polen Mariusz Wiatr en Łukasz Łaskawiec (Ford F-150 Evo), maar beide bemanningen slaan Portugal over. Dat biedt kansen voor Paulo Rodrigues. De rijder van Rio Seco Racing leidde de serie eerder, maar zakte na een teleurstellende Baja TT Sharish Gin terug naar de derde plaats. Hij heeft 23 punten voorsprong op teamgenoot Rúben Rodrigues. Het Portugese duo is de maatstaf in de SSV-klasse, waarin ook Filipe Lopes, Ernest Kus en Herlander Araújo Europese punten verdienen.
In de Ultimate-klasse strijden João Ramos en Jorge Carvalho (Toyota Gazoo Racing Caetano Portugal) met José Rogeira en Paulo Marques (Ford Ranger) om de punten. In de Challenger-klasse wordt het een tweestrijd: de Pool Marek Kubiczek nam na drie opeenvolgende zeges in Polen, Spanje en Portugal de leiding over van Dinis Rogeira en heeft nu zeven punten voorsprong. Rogeira is al zo goed als zeker van de juniorentitel. De Hongaren Lőrinc Mészáros en Albert Horn (G Rally Team G-Ecko) kunnen de strijd beïnvloeden. In de Stock-klasse zijn Andrei Halabarodzka en Aleksei Ignatov (Toyota Land Cruiser) de enige bemanning die voor Europese punten rijdt.
Van den Brink rijdt als enige voor Challenger-punten
Mitchel van den Brink en Bart van Heun misten de eerste twee wereldbekerronden, maar herstelden zich met een algemene overwinning in Griekenland en klassezeges in Italië en Aragón. Met 207 punten hebben zij nu twee punten voorsprong op Al-Wahaibi, die in Portugal ontbreekt. Omdat het duo in de Can-Am Maverick R van South Racing de enige Challenger-bemanning is die voor de World Baja Cup is ingeschreven, ligt de klassezege voor de hand. Hoeveel punten dat oplevert, hangt echter ook af van de positie ten opzichte van de andere wereldbekerdeelnemers. In Griekenland leverde de winst 81 punten op, in Aragón als vierde wereldbekerbemanning 51 punten. De baja is voor het duo geen onbekend terrein: vorig jaar eindigden zij als vijfde in de eindstand.
Erik van Loon jaagt op SSV- en Masters-punten
Erik van Loon en Wouter Rosegaar (Can-Am Maverick R, South Racing) komen met startnummer 401 uit in de SSV-klasse. Het duo staat vierde in het SSV-klassement van de World Baja Cup met 121 punten en vijfde bij de Masters. In Italië waren zij de beste SSV-bemanning van de wereldbeker en wonnen zij de Masters-klasse, maar de rondes in Griekenland en Aragón werden overgeslagen.
“Ik heb er echt zin in,” zegt Van Loon. Hij verwacht sterke concurrentie en weet dat er dit weekend “geen fouten” gemaakt mogen worden. Volgens Van Loon is de titel in de SSV-klasse nog haalbaar, net als de eindzege bij de Masters, en is deze wedstrijd daarvoor van groot belang. Voor hem is het de eerste keer in Portalegre.
Objectief bekeken is de opdracht groot. De achterstand op SSV-leider Al-Helai bedraagt 91 punten; op Masters-leider Al-Wahaibi 84. Beiden zijn afwezig, waardoor Van Loon in Portugal terrein kan winnen, maar ook Hosås en Białkowski azen op dezelfde punten. Bij de Masters staat bovendien Lionel Baud (193 punten) aan de start. Een opvallend detail: Akeels navigator Delaunay zat bij de Dakar van 2023 nog naast Van Loon.
Ronald van Loon en Bert Mourik in de Ultimate-klasse
Ronald van Loon uit Son en Breugel, die al meerdere keren de Dakar reed, start met navigator Erik Lemmen in een Toyota Hilux Evo (T1+) met startnummer 210. Op de FIA-lijst staat het technisch paspoort van zijn auto als nieuw vermeld. De afgifte daarvan hangt af van een positieve vooraf uitgevoerde keuring. Bert Mourik en Evert Boersma rijden een Red-Lined VK56 in de T1.1-klasse (startnummer 216). Boersma werd in 2023 met Rients Hofstra tweede in zijn klasse in de Morocco Desert Challenge. Beide bemanningen zijn niet ingeschreven voor een van de FIA-cups en rijden dus voor de algemene en klasseklassering.
Portugese toppers en recordjagers
Voor de algemene zege tellen ook de rijders die alleen voor het Portugese kampioenschap uitkomen. Regerend kampioen Gonçalo Guerreiro (Polaris RZR Pro R) en kampioenschapsleider Luís Cidade (Can-Am Maverick R), vorig jaar tweede in Portalegre, rijden allebei in een SSV. Dat zegt iets over de verhoudingen in het nationale veld: vorig jaar was de Hilux van Ferreira de enige auto uit de hoofdklasse in de top tien.
Er ligt bovendien een record binnen bereik. Filipe Campos is met vijf zeges recordhouder bij de auto’s, maar zowel Miguel Barbosa als Ricardo Porém staan op vier. Barbosa, die in 2024 met een Taurus won, rijdt nu een Polaris RZR Pro R. Porém, winnaar van vier opeenvolgende edities tussen 2014 en 2017, start in een Taurus Evo Max van het Nederlandse Daklapack Rallysport. Verder zijn onder anderen Tiago Reis en Daniel Silva (beiden MMP) en de Spanjaard Luis Recuenco (Toyota Hilux Evo) van de partij. Ook de Britse broers Sean en Kevin Haran (Polaris) en de Italiaan Eugenio Amos (Can-Am) staan aan de start, zonder inschrijving voor een van de FIA-cups.
Bij de motoren verdedigt Micael Simão (KTM, Santag Racing) zijn zege van vorig jaar. Hij leidt ook het nationale kampioenschap. Recordwinnaar António Maio, met acht overwinningen in Portalegre, staat dit jaar ingeschreven in de Trail-klasse op een Yamaha Ténéré 700. Bernardo Megre (KTM) werd vorig jaar derde. André Sérgio (Yamaha) was in 2025 over beide etappes de snelste, maar zakte door een tijdstraf van 3m26s voor een overtreding op een verbindingstraject naar de vierde plaats. Bij de quads gaat titelverdediger Tomás Paulo (Yamaha) de strijd aan met onder meer Luís Fernandes, winnaar in 2021 en 2024. Op de deelnemerslijsten voor motoren en quads staan geen Nederlanders.
Programma en route
Donderdag staan de administratieve controles en de technische keuring op het programma, gevolgd door de ceremoniële start om 21.30 uur in de Jardim do Tarro in Portalegre. Het programma voor vrijdag is via een bulletin van de organisatie vervroegd. De proloog van 5,02 kilometer op de Herdade das Coutadas begint nu om 09.40 uur en bepaalt de startvolgorde voor de middag. Daarna volgt de eerste klassementsproef van 72,01 kilometer tussen Ponte de Sor en Crato, met de eerste auto om 12.45 uur op de proef.
Anders dan bij de meeste baja’s valt de beslissing op zaterdag. Die dag telt twee lange proeven: 172,08 kilometer vanaf Ponte de Sor richting Portalegre en 186,18 kilometer vanaf Gafete naar Portalegre. De eerste auto vertrekt al om 06.15 uur uit het servicepark bij NERPOR. In totaal wordt er 435,29 kilometer op tijd gereden, op een route van 699,20 kilometer. Na Portalegre trekt de World Baja Cup naar het Midden-Oosten voor de slotronden in Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten, terwijl de European Baja Cup volgende maand in Hongarije wordt beslist.
