De Dakar Rally keert in januari 2027 terug in Afrika en dat gebeurt in sneltreinvaart. Nadat organisator ASO en de Saudi Motorsport Company op 25 oktober hadden besloten dat de editie in Saoedi-Arabië niet kon doorgaan, presenteerde ASO op 30 oktober een nieuw parcours: een proloog en een eerste etappe in Portugal, daarna elf etappes in Marokko en een finish in Marrakech op 23 januari.
Een dag later, op 24 januari, begint in Tanger de Africa Eco Race. Daarmee krijgt Marokko in korte tijd twee grote rally’s, in een maand waarin het weer grillig kan zijn, op een route die deels door betwist gebied loopt, en op het moment dat de VN-vredesmissie in dat gebied is opgehouden te bestaan. Dit artikel zet de bekende feiten op een rij en kijkt naar de risico’s.
Een Dakar die in vijf dagen een nieuw thuis vond
De Dakar van 2027 is een noodoplossing en ASO benadrukt dat zelf: de verhuizing is volgens de organisatie “uitzonderlijk en eenmalig”. Op 25 oktober maakten ASO en de Saudi Motorsport Company bekend dat de editie van 1 tot en met 15 januari niet in Saoedi-Arabië zou plaatsvinden, na recente ontwikkelingen in de regio. Volgens persbureau AFP gingen daar herhaalde aanvallen van de Houthi’s uit Jemen op het koninkrijk aan vooraf. In 2028 keert de Dakar voor de vijftigste editie terug naar Saoedi-Arabië.
Vijf dagen later lag er een nieuw plan. De 49e Dakar loopt van 9 tot en met 23 januari en bestaat uit een proloog en twaalf etappes. De prologue en de eerste etappe worden bij Loulé-Faro in de Algarve gereden. Daarna volgt een nachtelijke oversteek van de Middellandse Zee naar Nador, waarna Marokko elf etappes en een rustdag in Agadir krijgt. In totaal gaat het om 7.824 kilometer, waarvan 4.341 kilometer klassementsproeven, verdeeld over zes bivakken.
De route begint in Bouârfa in het noordoosten en volgt de Atlas via Zagora naar Agadir. Na de rustdag op 17 januari gaat het zuidwaarts naar Smara, waarna de omgeving van Dakhla het zuidelijkste punt vormt. Via de Atlantische kust rijdt de karavaan terug naar Marrakech. Het is de eerste keer sinds 2007 dat de Dakar weer in Afrika wordt gereden. De editie van 2008 werd op de vooravond van de start afgelast na veiligheidswaarschuwingen over de route door Mauritanië.
Racedirecteur David Castera zegt dat ondanks de korte voorbereidingstijd “een echte Dakar” is ontworpen. Bij de bekendmaking stonden al zo’n 350 deelnemers ingeschreven.
Twee rally’s, één land, één dag ertussen
De Dakar finisht op 23 januari in Marrakech, de Africa Eco Race begint op 24 januari in Tanger. De 18e AER loopt van 24 januari tot 6 februari 2027, in twaalf etappes van Tanger via Marokko en Mauritanië naar het Lac Rose in Senegal. De administratieve en technische controles beginnen op 21 januari in Tanger. Een deel van 24 januari wordt gebruikt voor keuringen in Meknes, bedoeld voor deelnemers en teams die Tanger niet op tijd kunnen bereiken, met name uit Marrakech. Het oorspronkelijke programma voorzag nog in een proloog op het stadsstrand van Tanger op 24 januari. De proloog vervalt omdat de keuringen tijd vragen en de officiële start op 24 januari later op de dag plaatsvindt dan de oorspronkelijk geplande ochtend. De eerste etappe volgt op 25 januari. De rustdag is op 30 januari in Dakhla. De Dakar finisht dus een dag voordat de AER begint. Volgens de organisatie is de aanpassing nodig omdat meerdere deelnemers en teams voor beide rally’s zijn ingeschreven en omdat beide evenementen dezelfde dienstverleners gebruiken die tijd nodig hebben om zich voor te bereiden.
Had de Dakar op de oorspronkelijke data in Saoedi-Arabië plaatsgevonden, dan was de finish op 15 januari gevallen, negen dagen voor de AER-start. De data van de AER waren bovendien al bekend voordat ASO op 30 oktober de Marokkaanse route presenteerde: Marokkaanse media meldden de details van de start in Tanger al op 21 en 22 oktober. De organisatie wijst erop dat de verhuizing van de Dakar pas bekend werd nadat de AER-kalender was vastgesteld. De oplossing met Meknes lost niet alles op: wie de Dakar op 23 januari in Marrakech uitrijdt, moet op 24 januari nog steeds keuringen doorlopen, en de dienstverleners die beide evenementen bedienen hebben minder tijd tussen de twee.
Ook in Marokko zelf klinkt kritiek. Een Marokkaanse commentator noemt het in een openbare reactie onbegrijpelijk dat de Dakar tot een dag voor de AER-start in het land mag rijden. Volgens hem werken veel Marokkaanse professionals normaal gesproken aan meerdere internationale rally’s en moeten zij nu kiezen voor één evenement, omdat ze niet op tijd in Tanger kunnen zijn voor de voorbereidingen. Ook wijst hij op de bewoners van de doorkruiste regio’s en op de diensten die worden ingezet: zij hebben tussen twee karavanen tijd nodig om hun taak af te ronden en opnieuw te beginnen. Hij zegt niet tegen de komst van de Dakar te zijn, maar vraagt het schema te herzien en een redelijke scheiding tussen beide evenementen aan te brengen.
Januari is geen oktober
Het weer is de eerste onzekere factor, want de Dakar rijdt in Marokko in een ander seizoen dan waarin het land als oefenterrein wordt gebruikt. De Rallye du Maroc, die als generale repetitie voor de Dakar geldt, staat in 2027 van 24 tot en met 29 oktober op de kalender als slotronde van het wereldkampioenschap rally-raid. De Dakar krijgt hetzelfde land nu in de winter.
De AER weet wat dat kan betekenen. De editie van de jaarwisseling 2024/2025 (28 december tot 12 januari) verloor in Mauritanië een etappe: na een zandstorm in de nacht van 8 op 9 januari werd de negende etappe afgelast. De start was al 50 kilometer verplaatst, maar ook dat bleek te riskant. In Marokko zelf konden de helikopters van de organisatie in januari 2019 door het weer niet opstijgen vanuit Dakhla.
Daarna schoof de AER op naar eind januari, maar ook de editie van 2026 begon met problemen. Storm Harry hield Tanger al meer dan een week in zijn greep en zette de stad en omgeving onder water. De oversteek van Marseille naar Tanger werd beïnvloed door de ruwe zee en ook het transportschip met materiaal voor de keuringen kwam later aan. Op de ochtend van de geplande aankomstdag bleek er aanzienlijke schade aan installaties in het scrutineeringsgebied. De organisatie schrapte daarom de proloog op het strand en de officiële start, mede door de weersverwachting voor zondag met aanhoudende regen en harde windvlagen. De eerste etappe van Tanger naar Bousaïd werd geschrapt, omdat in het Atlasgebergte op sommige plekken meer dan een meter sneeuw lag en de toegangsweg naar het bivak onbegaanbaar was. De eerste klassementsproef was daardoor pas de tweede etappe. Uitvoerend directeur Anthony Schlesser zei dat het weer een goed voorbereid programma had verstoord, maar dat dit bij dit soort avonturen hoort.
Het was ook geen gewone winter. Volgens de Marokkaanse weerdienst DGM kwam januari 2026 voort uit een zeldzame herschikking van de luchtdrukgebieden boven de Noord-Atlantische Oceaan. In dezelfde periode was er een recordhoeveelheid sneeuw in de Atlas, ook in streken waar sneeuw zelden voorkomt. Ter illustratie van de kou: voor 16 januari 2026 voorspelde de weerdienst voor Bouarfa, waar de Dakar in 2027 zijn eerste Marokkaanse bivak opslaat, een minimumtemperatuur van 1 graad en een maximum van 12 graden. In december 2025 kwamen bij plotselinge overstromingen in de kustplaats Safi 37 mensen om het leven, volgens de lokale autoriteiten nadat in ongeveer een uur tijd extreme regen was gevallen.
Wat het weer in januari 2027 doet is niet te voorspellen en januari 2026 was volgens de weerdienst uitzonderlijk. Maar ook de logistiek hangt ervan af. De Dakar moet voertuigen, assistentie en een groot deel van de infrastructuur na de eerste etappe in Portugal per schip naar Afrika brengen. De AER maakte in 2026 mee dat een zeeoversteek in januari door ruwe zee werd beïnvloed.
Smara, Dakhla en een betwist gebied
Een aanzienlijk deel van de Dakar-route loopt door Westelijke Sahara. De karavaan bereikt Smara op 18 januari en blijft tot en met 22 januari in het gebied: vijf etappes starten of eindigen in die stad, met onder meer een klassementsproef van 470 kilometer rond Smara. De omgeving van Dakhla is het zuidelijkste punt. ASO presenteert dit als een tocht door het hele Marokkaanse grondgebied, van noord tot uiterst zuid.
De status van dat gebied is omstreden. De VN voeren Westelijke Sahara sinds 1963 op als niet-zelfbesturend gebied. Marokko noemt het zijn zuidelijke provincies en stelt autonomie onder Marokkaanse soevereiniteit voor. Het Frente Polisario, de door Algerije gesteunde Sahrawi-onafhankelijkheidsbeweging, wil een referendum over zelfbeschikking. Na de Spaanse terugtrekking in 1976 voerden beide partijen een gewapend conflict dat in 1991 eindigde met een door de VN bemiddeld bestand. Sinds november 2020, toen het Marokkaanse leger een door Sahrawi-demonstranten geblokkeerde weg bij Guerguerat vrijmaakte, beschouwt het Polisario dat bestand als beëindigd. Sindsdien volgen beschietingen aan weerszijden van de zandmuur elkaar op, ook op Smara: eind oktober 2023 kwam daar een burger om het leven en op 5 mei 2026 raakte een burger gewond bij een aanval die het Polisario opeiste. De Verenigde Staten, Frankrijk en de Europese Unie veroordeelden die laatste aanval.
De Africa Eco Race kent dit gebied al jaren. In 2018 stuurde het Polisario twee voertuigen om de rally bij Guerguerat te onderscheppen, maar die trokken zich terug na druk van de VN. In januari 2020 klaagde het Polisario de passage aan in een brief aan de VN-secretaris-generaal en liet Guterres weten bezorgd te zijn over de spanningen. Betogers deelden bij de grens pamfletten uit, waarna de rally werd hervat. Volgens de organisatie waren leden van MINURSO aanwezig. In 2022 noemde het Polisario de Sahara een oorlogsgebied en waarschuwde het de organisatoren niet door te rijden, ook voor de editie van 2024/2025 meldde de Marokkaanse nieuwssite Yabiladi dreigementen. De rally reed er in 2020, 2022 en 2025 uiteindelijk doorheen en doet dat in 2027 opnieuw bij Guerguerat. Het Polisario heeft nog niet publiekelijk op het Dakar-parcours gereageerd.
Die passages vonden plaats met de VN nog in het gebied. Sinds 1 november wordt de vredesmissie MINURSO afgebouwd, nadat de Veiligheidsraad op 30 oktober geen van twee conceptresoluties aannam. Het Amerikaanse voorstel voor verlenging onder de naam MINUSO kreeg elf stemmen voor en drie onthoudingen, maar strandde op een Russisch veto. Het Russische voorstel voor een gewone verlenging kreeg drie stemmen voor, één tegen en elf onthoudingen. Het mandaat liep op 31 oktober af. De woordvoerder van Guterres zei bezorgd te zijn over het risico op escalatie en riep alle partijen op tot maximale terughoudendheid. Oxfam waarschuwde voor risico’s voor burgers nu de toezichthoudende en de-escalerende rol van de missie wegvalt.
Voor beide rally’s is dat meer dan een diplomatieke kwestie. MINURSO hield toezicht op de bufferzone bij Guerguerat, de enige landgrens tussen Marokko en Mauritanië waar de AER doorheen rijdt, en stelde beschietingen vast, onder meer op Smara, waar de Dakar vijf etappes begint of eindigt. Voor het eerst sinds 1991 is er geen VN-missie meer in het gebied en dus geen neutrale getuige in de bufferzone.
Bekende pistes, drukke woestijn
Marokko is voor rally-raidteams vertrouwd terrein en dat is voor de Dakar zowel een voordeel als een vraagteken. Het land geldt als testterrein bij uitstek. De Rallye du Maroc is de woestijnproeftuin van de Dakar en wordt vaak als generale repetitie gezien. Teams komen er ook buiten de wedstrijden. Ténéré Yamaha testte in oktober drie dagen in Erfoud voor de Addax Rally, die van 25 tot 30 oktober vanuit Merzouga werd gereden. Wat die bekendheid voor de Dakar betekent, is een open vraag. Teams en rijders kennen het terrein en de omstandigheden van oktober goed. In januari hebben ze er minder vaak meegemaakt. De Rallye du Maroc duurt minder dan een week; de Dakar blijft twee weken in het land.
Het terrein is een risico op zich, want Marokko heeft minder zand dan veel mensen verwachten. Veel deelnemers die eens in Marokko hebben gereden, kunnen bevestigen dat het land zich kenmerkt door scherpe stenen. Inhalen is daardoor een uitdaging en lekke banden liggen op de loer. Ook langs de route zijn er risico’s. Het komt voor dat jongeren stenen naar passerende voertuigen gooien. Daarnaast klimmen mensen die naar Europa willen in en op vrachtwagens om mee te reizen.
Bij de bekendmaking stonden 350 deelnemers ingeschreven voor de Dakar zelf. De AER kwam in 2026 volgens Le Matin met bijna 300 voertuigen van deelnemers en hun assistentie, plus alle voertuigen van de organisatie. Beide rally’s komen bovendien in de buurt van Dakhla: de Dakar rijdt tot in de omgeving van de stad, de AER heeft er op 30 januari haar rustdag.
De Marokkaanse commentator uit het begin van dit artikel legt de nadruk op precies dit punt: dezelfde diensten, dezelfde leveranciers en dezelfde streken moeten twee grote evenementen kort na elkaar voorzien. ASO zelf zegt dat het ondanks de korte voorbereiding een volwaardige Dakar heeft samengesteld.
Wat nog openligt
Het weer in januari is niet te voorspellen, maar op papier is het kalenderblok wel duidelijk. Van 9 tot en met 23 januari de Dakar en op 24 januari de officiële start van de Africa Eco Race in Tanger. Of het weer, de betwiste route en het ontbreken van VN-waarnemers beheersbaar blijken, wordt pas in januari duidelijk.
